بەشەکان
ئامار
پرسیارەکان: ١٧٠٩ کۆی سەردان: ٨٧٣٥٥٥
پرسیار لەوێنەدا
کاتى ئیمساک و دەست هەڵگرتن لە خواردن و خواردنەوە پێش بانگى بەیانى بە نزیکەى (10) خولەک بیدعەیە؟

لە هەندێ لە وڵاتان پێش بانگى بەیانى لە مانگى ڕەمەزاندا بە نزیکەى (10) خولەک دەڵێن کاتى ئیمساکە بۆ ئەوەى خەڵکى دەست لە خواردن و خواردنەوە هەڵبگرن ئایا ئەم کارە تا چەند صەحیح و تەواوە؟

بەناوى خوای گەورە و میهرەبان
ئەم کارە ڕاست و صەحیح نیە چونکە خواى گەورە خواردن و خواردنەوەى حەڵاڵ کردووە تاوەکو دەرکەوتنى فەجر هەروەکو دەفەرموێ : ( وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنْ الْفَجْرِ ) البقرة / 187 .واتە: بخۆن و بخۆنەوە تاوەكو سپیایـی ڕۆژتان بۆ ڕوون دەبێتەوە لە تاریكی شەو لە بەرەبەیاندا .

وە عبدالله کوڕى عمر ڕەزاى خواى گەورە لە خۆى و باوکى بێ دەفەرموێ پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم فەرمویەتى : ((إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ ، فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَـتَّى يُنَادِيَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ)) ،واتە : بیلال لە شەودا بانگ دەدات ، جا ئێوە بخۆن و بخۆنەوە تا (ابن أم مكتوم) بانگی دووەم دەدات .
(وَكَانَ رَجُلاً أَعْمَى لاَ يُنَادِي حَتَّى يُقَالَ لَهُ : أَصْبَحْتَ أَصْبَحْتَ) صحيح البخاري رقم : (617)
وە : (ابن أم مكتوم / بانگدەری دووەم) پیاوێكی نابینا و كوێر بوو بانگی نەدەدا تا پێ‌ی دەوترا : ڕۆژت لێ بوویەوە ڕۆژت لێ بوویەوە .

هەر بۆیە ئیمامى نەوەوى رحمه الله فەرمویەتى : ئەمە بەڵگەیە لەسەر ئەوەى کە دروستە خواردن و خواردنەوە و جیماع و باقى شتەکانى تر تاوەکو دەرکەوتنى فەجر (سپیایی ڕۆژ)

وە گەورە زانای شافعی مەزهەب (ابن حجر العسقلانـی) لە گەورە كتێبی (فتح الباری شرح صحیح البخاری)دا فەرموویەتی :
یەكێك لەو بیدعە خراپانەی كە لەم سەردەمەدا* داهێنراوە: ئەنجام دانی بانگی دووەمی بەیانیانە پێش فەجر بە سێ‌یەكی سەعاتێك [واتە : (20) بیست دەقیقە] لە ڕەمەزاندا ، هەروەها كوژاندنەوەی چراكان* كە كراونەتە بەڵگە بۆ قەدەغە كردنی خواردن و خواردنەوە لە سەر ئەو كەسەی كە دەیەوێت بە ڕۆژوو بێت ، بە گومانی ئەوانەی كە ئەم بیدعەیەیان داهێناوە كەوا ئەمە (خۆ پارێزی و ئیحتیاط) بوونی تێدایە لە عیبادەتدا ، وە كەس نازانێت ئەمە بیدعەیە ئیللا دانە دانەیەك لە خەڵك نەبێت ، وە ئەم كارە داهێنراوانە ڕایكێشاون بەرەو لای ئەوەی : كە بانگ نەدەن تا دوای خۆر ئاوا بوون بە ئەندازەیەك بۆ دڵنیابوون لە هاتنی كاتی بەربانگ بە تەواوی بە گومانی بۆگەنی خۆیان ، بۆیە بەمەش : بەربانگیان دواخست و پەلەشیان كرد لە پارشێو كردندا و پێچەوانەی سوننەت بوونەوە . فتح الباري شرح صحيح البخاري : (4 / 253 ـ 254) .
(* ئەمە لە سەردەمی (ابن حجر)دا بووە كە لە ساڵـی (773)ی كۆچی لە دایك بووە و لە ساڵـی (852)ی كۆچیش مردووە ڕەحمەتی خوای لێبێت .)

پرسیار کراوە لە زانای پایەبەرز شێخ ابن عثیمین - بەڕەحمەت بیت - دەربارەی ئەوەی کە لە هەندێک لە خشتەکاندا هەیە کە کاتێک دیاری دەکەن بۆ خۆگرتنەوە لە خواردن و خواردنەوە لە پێش فەجر بە چارەکێک .
ئەویش لە وەڵامدا فەرمووی : ئەمە یەکێکە لە بیدعە و داهێنراوەکان ، وە هیچ بنەمایەکی لە سونەتدا نیە ، بەڵکو ئەمە پێچەوانەیەتی ، چونکە پەروەردگار لە قورئانە پیرۆزەکەیدا دەفەرمووێت : (وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنْ الْفَجْرِ ) البقرة/187 .واتە: بخۆن و بخۆنەوە تاوەكو سپیایـی ڕۆژتان بۆ ڕوون دەبێتەوە لە تاریكی شەو لە بەرەبەیاندا . وە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەفەرمووێت : ( إن بلالاً يؤذن بليل فكلوا واشربوا حتى تسمعوا أذان ابن أم مكتوم ، فإنه لا يؤذن حتى يطلع الفجر) واتا : بیلال بەشەو بانگ دەدات ، بخۆن و بخۆنەوە هەتاوەکو گوێتان دەبێت لە بانگدانی ابن أم مکتوم ، چونکە ئەو بانگ نادات تاوەکو فەجر دەرنەکەوێت .

وە ئەم خۆگتنەوەیە کە هەندێک لە خەڵکی ئەنجامی دەدەن زیاد کردنێکە بۆ سەر ئەوەی پەروەردگار فەرز وپێویستی کردووە بۆیە بەمەش باتڵ و پوچ دەردەچێت ، وە ئەمەش تونڕەوی و زیادە ڕەویە لە دینی پەوەردگار لەکاتێکدا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی : ( هَلَكَ الْمُتَنَطِّعُونَ ، هَلَكَ الْمُتَنَطِّعُونَ ، هَلَكَ الْمُتَنَطِّعُونَ ) رواه مسلم (2670) واتا : زێدەرەوان لە ناو چوون ، زێدەرەوان لە ناو چوون ،زێدەرەوان لە ناو چوون .



سەردان: ٦٨٨ بەش: پارشێو

ئایا کەسێک سەیرى گرتەى سێکسی بکات و ئارەزووى هەستێ غوسڵى لەسەر واجب دەبێ ؟ بەڵام بەبێ ئەوەى لەشگران ببێت و ئاوى بێتەوە؟فەزڵ و چاکەکانى مانگی ڕەمەزان کامانەن ؟