کۆمەڵێک هەن بەخۆیان دەڵێن (قورئانی) و بانگەشەی ئەوە دەکەن تەنها شوێنی قورئان دەکەون ، بۆچوونی بەڕێزتان چی یە لەو بارەیەوە ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان
کۆمەڵێک هەن بەخۆیان دەڵێن (قورئانی) و بانگەشەی ئەوە دەکەن تەنها شوێنی قورئان دەکەون ، بۆچوونی بەڕێزتان چی یە لەو بارەیەوە ؟

ڕاستە ئەو تاقمە بوونی هەیە وئیدعای ئەوە دەکەن کەگوایە سوننەت سەرچاوەی تەشریع نییە ، وناوی خۆیان ناوە (قورئانی)و دەڵێن : ئێمە قورئانێکمان هەیە ئەوەی قورئان حەڕامی کردبێت ئێمە بەحەڕامی دەزانین وەهەروەها ئەوەی قورئان بەحەڵاڵی دانا بێت ئێمە بەحەڵاڵی دەزانین ، بەڵام سوننەت(هەروەک وا گومان دەبەن) فەرموودەی ناڕاستی تێدایە وهەڵبەستراوە بەدەم پێغەمبەرەوە صلى الله عليه وسلم ، جا ئەو تاقمە سەرلێ شێواوە درێژ بووەوەی ئەو تاقمەن کە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم ئاگاداری کردووینەتەوە لێیان هەروەک ئیمامی ( أحمد وأبو داود والحاكم) بەسەنەدێکی صەحيح هێناویانە لە میقدادەوە کە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی : ( يوشك أن يقعد الرجل متكئاً على أريكته يحدث بحديث من حديثي فيقول بيننا وبينكم كتاب الله ، فما وجدنا فيه من حلال استحللناه ، وما وجدنا فيه من حرام حرمناه ، ألا وإن ما حرم رسول الله مثل ما حرم الله ) الفتح الكبير 3/438 ورواه الترمذي باختلاف في اللفظ ، وقال : حسن صحيح ( سنن الترمذي بشرح ابن العربي ط الصاوي 10/132) .

واته‌: نزیكه‌ و وا خه‌ریكه‌ ڕۆژگارێك دێ پیاوێك له‌ شوێنێك دانیشێ‌و لەسه‌ر لا ته‌نیشته‌كى پاڵ ده‌داته‌وه ، وفه‌رمووده‌یه‌كى من بگێڕێته‌وه‌و بڵێ: ئێمه‌ كتێبى خوامان له‌ نێوانه‌، ئه‌وه‌ى تێیدا حه‌ڵاڵ بوو، ئه‌وه‌ به‌ حه‌ڵاڵى ده‌زانین، ئه‌وه‌ى تێیدا حه‌ڕام بوو ، ئەوا به‌ حه‌ڕامى ده‌زانین ، دوایی پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم فه‌رمووى : ئاگادارو وریابن! ئه‌وه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا حه‌ڕامى كردوه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ خوا حه‌ڕامى كردوه‌ .

جا ئەو ئەکەسانە لەحەقیقەتدا قورئانی نین وقورئان لەوان بەریە ؛ چونکە ئەوە قورئانە کە لەنزیکەی سەد ئایەتدا واجبی کردووە ئێمە گوێڕایەڵی پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم بکەین و و خواى گەورە گوێڕایەڵی کردنی پێغه‌مبه‌رى خوای صلى الله عليه وسلم بەگوێڕایەڵی خۆی لەقەڵەم داوە ، هەروەک فەرموویەتی : ( مَّن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ۖ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ) سورەتی: النساء ئایەتی ژمارە: ٨٠
واتە : هه‌ر كه‌سێك گوێڕایه‌ڵی پێغه‌مبه‌ری خوا بكات- صلى الله عليه وسلم - به‌دڵنیایی ئه‌وه‌ گوێڕایه‌ڵی خوای گه‌وره‌ی كردووه‌و سه‌رفراز ده‌بێت [وَمَنْ تَوَلَّى] وه‌ هه‌ر كه‌سێ پشت هه‌ڵكات له‌ گوێڕایه‌ڵی پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - [فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا (80)] ئه‌وه‌ تۆمان نه‌ناردووه‌ كه‌ كرده‌وه‌كانیان بپارێزی ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ت له‌سه‌ره‌ كه‌ دینه‌كه‌ی خوای گه‌وره‌یان پێ بگه‌یه‌نی، وه‌ خۆیان زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بن.

بەڵکو قورئان نەفی ئیمانی کردووە لەو کەسانەی کە گوێڕایەڵی پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم ناکەن و بەحوکم و دادوەری ڕازی نابن ، هەروەک فەرموویەتی : ( فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا ) سورەتی: النساء ئایەتی ژمارە: ٦٥.
واتە : ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - سوێند بێ به‌ په‌روه‌ردگارت ئیمان ناهێنن تا تۆ نه‌كه‌نه‌ حاكم و دادوه‌ر له‌و ناكۆكیانه‌ی كه‌ له‌ نێوانیاندا ڕوو ئه‌دات [ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ] پاشان كه‌ تۆ بڕیارت دا له‌ نێوانیاندا نابێ له‌ نه‌فس و ناخیشیاندا هیچ پێ ناخۆش بوونێك هه‌بێ له‌و بڕیاره‌ی كه‌ تۆ داوته‌، وه‌ ئه‌بێ له‌ناخی دڵیاندا پێی ڕازی بن و دڵیان پێی خۆش بێ [وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا (65)] وه‌ خۆیان ته‌سلیم بكه‌ن به‌و بڕیاره‌ی تۆ ته‌سلیم بوونێكی ته‌واو به‌بێ ره‌تكردنه‌وه‌، .

پاشان کاتێ دەڵێن : سوننەت فەرموودەی ناڕاست وزەعیفی تێکەڵ بووە ...هتد ، حەتمەن ئەو قسەیە ڕەت دەکرێتەوە بەوەی زانایانی ئیسلام گرنگیەکی زۆریان بەپاڵفتە کردن وجودا کردنەوەی فەرموودەی سەحیح لەزەعیف داوە وهەوڵ وکۆششێکی زۆر وسەر سوڕهێنەریان لەو بارەیەوە داوه ، بەشێوەیەک کاتێ گومانیان لەکەسێک هەبوبێت لەوەی کە ڕەنگە ڕاستگۆ نەبێت ئەوا فەرموودەیان لێ نەگێڕاوەتەوە .
جا بێگومان ئەوەی ئاماژەمان پێیدا تەنانەت دوژمنانی ئیسلامیش ئەو شاهیدیەیان داوە کەهیچ گەلێک بەقەت ئومەتی ئیسلامی گرنگی بەسەنەد وپاڵفتە کردنی گێڕدراوەکانی نەداوە بەتایبەت ئەو شتانەی کە لە پێغه‌مبه‌ری خواوە صلى الله عليه وسلم گێڕدراوەتەوە .

هەر بۆیە ئەوەندە بەسە بۆ واجب بوونی کار کردن بەفەرموودەیەک کەبزانرێت سەحیحە ، بۆنموونە پێغه‌مبه‌ری خوا صلى الله عليه وسلم یەکێک لەهاوەڵانی دەنارد بۆ دەوروبەر بۆ گەیاندنی دین وبانگەوازەکەی ، حەتمەن ئەمەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی کە گێڕانەوەی تەنها یەک کەس بۆ فەرموودە کاری پێ دەکرێت بەڵام بەمەرجێک کەسێکی جێی سیقە بێت وئەو مەرجانەی تێدا بێت کەلەو بارەیەوە بەمەرج گیراوە .

پاشان ئێمە پرسیارێکی زۆر سادە لەو کەسانە دەکەین وپێیان دەڵێن :
ـ کوان ئەو ئایەتانەی کەباس لەچۆنیەتی نوێژ کردن دەکەن ؟!
ـ ئەی کوا لەکوێی قورئاندا باس لەفەرز بوونی پێنج نوێژ کراوە ؟!
ـ لەکوێی قورئاندا وردەکاری زەکات هاتووە ؟
ـ وەهەروەها ئایەتێکمان بدەنێ کەباس لەوردە کاری حەج بکات ؟!
وجگە لەمانەش چەندین حوکمی ترمان هەیە لەسوننەتدا ڕوون کراوەتەوە نەک قورئان .
الموسوعة الفقهية 1/44

سەردان: ٥٢٩ بەش: گروپ و ئاینەکان