دروستە ئافرەت نوێژ بکات بە پۆشاکێکى داپۆشراوەوە بەڵام پێجامەى لە پێ نەبێ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان
دروستە ئافرەت نوێژ بکات بە پۆشاکێکى داپۆشراوەوە بەڵام پێجامەى لە پێ نەبێ؟
پرسیار:

لە نوێژدا ئافرەت تەنها ئەوەندەی بەسە کەهەموو لاشی داپۆشێت تەنانەت گەر بەیەک جلیش بێت .

ئایا حوکمی نوێژی ئافرەت چی یە گەر پێجامەی لەپێ دا نەبێت لەکاتێکدا هەموو لاشەی بەجلێکی فراوان داپۆشیوە ؟

پێش ئەوەى بچینە سەر وەڵامى پرسیارەکە سەرەتا دەبێ ئەوە بزانیت کە هەندێك لە ئافرەتان وا دەزانن نوێژكردن تەنها بریتیە لە ڕوو كردن ‏لە قیبلە و ئەنجامدانی چەند جوڵەیەك و خوێندنەوەی چەند ئایەت و ‏زیكرێك، دەبینین ئەم بیركردنەوەیە وایان لێدەكات گرنگی نادەن ‏بەوەی كە پێویستە چ جۆرە پۆشاكێك لەبەر بكەن بۆیە گوێ‌ نادەنێ‌ ‏تەسك بێت یان تەنك بێت یان بەشێك لە پرچیان یان قاچیان یان ‏قۆڵیان بەدەرەوە بێت، لەكاتێكدا ئافرەت هەموو جەستەی عەورەتە. ‏
جا بابزانین پۆشاكی ئافرەتان دەبێت چۆن بێت لە ناو نوێژدا‏
‏1 ـ پێویستە ئافرەت لە نوێژدا پۆشاكێك لەبەر بكات هەموو ‏جەستەی داپۆشێ‌ جگە لە ڕومەت و هەردوو دەستی لەسەر ڕای ‏دروست و پەسەندی زانایان.‏
ئەمەش بەبەڵگەی فەرمودەی پەیامبەری خوا ‏(صلى الله عليه وسلم)‏ كە ‏فەرموویەتی: " يا أسماء إن المرأة إذا بلغت المحيض لم يصلح أن يرى منها شيء إلا هذا وهذا - وأشار إلى وجهه وكفيه " حسنه الألباني في صحيح الجامع، برقم: (7874).
‏ واتە: ئەی ئەسما‌ء ئەگەر ئافرەتی موسڵمان گەشتە تەمەنی ‏باڵغ بوون نابێت جگە لە دەستەكان و ڕوومەتی زیاتر دەركەوێت ‏
‏2 ـ پێویستە سەرپۆشێكی باش بدات بەسەریا كە تەنك نەبێت وە ‏هێندە گەورە بێت هەموو سەری داپۆشێ‌ بە شێوەیەك هیچ لە پرچی ‏بە دەرەوە نەبێت، بەڵگەی ئەمەش ئەو فەرمودەیەی دایكە ‏عائیشە گێڕاویەتەوە كە پەیامبەری خوا ‏‏(صلى الله عليه وسلم)‏ فەرمویەتی: (لا يقبلُ الله صلاةَ حائض إلا بخمار) صحيح أبي داود - (3 / 206)
واتە: خوا نوێژی ئافرەتی باڵغ بوو وەرناگرێت ئیللا بە سەرپۆشەوە ‏نەبێت. ‏
‏ 3 ـ نابێت بە پۆشاكی تەنكەوە نوێژ بكەن ئەگەر چی فراوانیش بوو ‏چونكە وەكو ڕووت وایە بەڵگەشمان وتەی پەیامبەری خوایە ‏‏(صلى الله عليه وسلم)‏ كە ‏فەرمویەتی:(سيكون في آخر أمتي نساء كاسيات عاريات …) رواه الطبراني في المعجم الصغير بسند صحيح.‏‎ ‎واتە: لە ئاخری ئوممەتەكەم هەندێك ‏ئافرەت هەن بەناو داپۆشراون بەڵام لە ڕاستیدا ڕووتن. ‏
‏ ابن عبد البر ئەفەرموێت: مەبەستی پەیامبەری خوا ‏‏(صلى الله عليه وسلم)‏ ئەو ‏ئافرەتانەیە كە پۆشاكی تەنك و ناسك دەكەنە بەر ئەو جۆرە پۆشاكە ‏لە ڕاستیدا لەش دەردەخات، نەك ئەوەی كە دای بپۆشێت، ئەو ‏جۆرە ئافرەتانە بە ناو داپۆشراون، ‏
‏4 ـ نابێت بە پۆشاكی تەسكەوە نوێژ بكەن وەك (فانیلە و پانتۆڵ و ‏تراكسۆت و هاوشێوەكانیان) چونكە قەبارەی جەستەیان دەردەخات ‏، هەروەك لە هشام بن عروە ئەفەرموێت: كاتێك كە (منذر) ی كوڕی ‏‏(زبیر) لە عێراق گەڕایەوە پۆشاك و بەرگێكی لە جۆری (مرويَّة و ، و قوهية) ی نارد بۆ (أسما‌ء) ی كچی (أبو بكر) ئەوەش لە كاتێكدا ‏بوو كە (أسما‌ء) چاوەكانی لە دەست دابوو، واتە: نابینا بوو: ڕاوی ‏دەڵێت: كە (أسما‌ء) دەستی دا لە پۆشاكەكە، فەرمووی: ئۆف بۆ ‏ئەم پۆشاكە، پۆشاكەكەی بۆ بگەڕێننەوە، (منذر) یش ئەوەی زۆر ‏لەلا گەورە‌و گران بوو، بۆیە فەرمووی: ئەی دایكی بەڕێزم ئەوە تەنك ‏نییە بۆ ئەوەی لەش دەربخات، ئەویش لە وەڵامدا فەرمووی: ئەگەر ‏لەشی تێدا دەرنەكەوێت، خۆ قەبارەی لەش دەردەخات. ‏
وە زۆرێك لە زانایان كۆڕان لەسەر ئەوەی ئەو پۆشاكەی كە واجبە ‏ئافرەتان لە نوێژدا لەبەری بكەن بریتیە لە (درع وخمار)‏
واتە: ئەو پۆشاكەی مەرجی حیجابی شەرعی تێدا بێت لەوانەش: ‏فراوان بێت و تەسك و تەنك نەبێ‌ و هاوشێوەی جلی بێ‌ باوەڕان و ‏پیاوان نەبێ‌.‏
‏ لەگەڵ سەرپۆشدا.دەبینیت یەكێكیان دەچێتە نوێژەوە و پرچی ‏یان بەشێك لە پرچی یان لە قۆڵی یان قاچی بەدەرەوەیە لەم كاتەدا ‏لەسەریەتی ـ لای زۆربەی زانایان ـ نوێژەكەی دوبارە بكاتەوە
‏5 ـ سەبارەت بە پێكانی ئافرەت بەهەمان شێوە بە عەورەت ‏دەژمێردرێن، و پێویستە دابپۆشرێن .
پرسیار كرا لە ئیمامی أحمد رحمه الله :
ئافرەت لە چەند پۆشاكدا نوێژ ‏بكات ؟ فەرموی: بەلای كەمەوە: كراسێك و سەرپۆشێك، وە ‏قاچەكانی داپۆشێت وە كراسەكە ئەوەندە درێژ بێ‌ پێكانی داپۆشی .
هەروەها لەم بارەیەوە زانای پایە بەرز شێخ ابن باز  رحمه الله ئەفەرموێت: ‏
دەرخستنی قاچەكان لە نوێژدا بۆ ئافرەتان لای زۆربەی زانایان جائز ‏نیە و نوێژەكەی پوچەڵ دەكاتەوە. بۆیە ئەگەر ئافرەت نوێژی كرد و ‏قاچەكانی بە دەرەوە بوون واجبە لە سەری نوێژەكەی دوبارە ‏بكاتەوە لای زۆربەی زانایان ‏
كەواتە پێویستە لەسەر ئافرەتان لە نوێژدا پۆشاكێكی فراوانی ‏ئەستور لەبەر بكەن هێندە شۆڕ بێت قاچەكانیشیان داپۆشێت، وە ‏سەرپۆشێكی باش بدەن بە سەریاندا. ئەمە پۆشاكی شەرعی ‏ئافرەتانە لە ناو نوێژدا. ‏

وە سەبارەت بە پرسیارەکەت کە ئایا دروستە ئافرەت نوێژ بکات لە کاتێکدا پێجامە یان جلى ژێرەوەى لەبەر نەبێ؟

شێخ ابن عثيمين رحمه الله دەڵێت :

"يجزئ المرأة ستر عورتها، ولو بثوب واحد، فلو تلفلفت المرأة بثوب يستر رأسها وكفيها وقدميها وبقية بدنها، ولا يخرج منه إلا الوجه أجزأ" انتهى من "الشرح الممتع" (2/74) .
واتە : بەنیسبەت داپۆشینی عەوڕەتی ئافرەتەوە ، تەنها ئەوەندەی بەسه عەوڕەتی داپۆشێ ، گەر بەیەک جلیش بێت، خۆ ئەگەر ئافرەت جلێکی ئاڵاندە خۆیەوە و هەموو جەستەی و دەست وپێیەکانی دادەپۆشی ، تەنها دەم وچاو نەبێت ئەوا ئەوەندەی بەسە و نوێژەکەی دروسته .

وەهەروەها پرسیار هەر لە شێخ ابن عثيمين رحمه الله کراوە :
جلی ئافرەت لەنوێژدا ئایا دروسته یەک پارجە جل بێت یاخود پێویستە جلی ژێرەوەشی لەگەڵ بێت  ؟

دروستە ئەو جلەی کەئافرەت نوێژی پێوە دەکات یەک جل بێت ؛ چونکە مەرجی نوێژ داپۆشینی عەورەتە ، و ئافرەتی حوڕ هەموو جەستەی عەورەتە لەنوێژدا جگە دەم و چاوی نەبێت ، و هەندێ لەزانایان دەست و پێیەکانیشیان جودا کردۆتەوە و بەدروستی دەزانن دانەپۆشرێت ، و دەڵێن : لەنوێژدا دەست ودەم وچاو واجب نی یە دابپۆشرێت .

هەر بۆیە ؛ گەر ئافرەت لەیەک پارچە جلدا نوێژی کرد وجلەکەی داپۆشەری ئەو جێگایانە بوو کەواجبە دابپۆشرێت  ، ئەوا نوێژەکەی دروسته  .

بەڵام هەندێ لەزانایان دەڵێن :
باشتر وایە ئافرەت ( درع وخمار وملحفة) بپۆشێت .
تێبینی : 
(الدرع) : بریتیە لەو جلەی کە هاوشێوەی قەمیسە .
و(الخمار) : ئەو شتەیە کەسەری پێ دادەپۆشرێت .
و(الملحفة) : ئەو شتەیە کەهەموو لەشی پێ دادەپۆشرێت  .

الفتاوى" (12/300) .

ماوەتەوە بڵێم:
خوشكی ئیماندار ئەوەت بیر نەچێت لە نوێژكردنت ‏دا تۆ گفتوگۆ لەگەڵ پەروەردگارت دەكەیت، پۆشاكێك لەبەر مەكە ‏ببێتە هۆی توڕەبونی پەروەردگار لێت،بەڵكو پۆشاكێك لەبەر بكە ‏شایستە بێت بەو كاتەی تۆ تیایدای كە نوێژكردنە .
وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

ستافى وەڵامەکان

سەردان: ٨٨٥ بەش: ئافرەتان