حوکمی نوێژی هەردوو جەژنەکە: ماڵپەڕی وەڵامەکان
حوکمی نوێژی هەردوو جەژنەکە
پرسیار:

ئایا نوێژى جەژنى ڕەمەزان و قوربان سوننەتە یان فەرزە؟ ئەگەر کەسێک نەچێت بۆ نوێژى جەژن تاوانبار دەبێت؟ 

وەڵامی پرسیارەکە بە پوختی:

زانایان لەبارەی حوکمی نوێژی دوو جەژنەکە سێ بۆچوونیان هەیە :
بۆچوونی یەکەم :
لەسەر ئەوەن کەسووننەتە ، ئەوەش مەزهەبی هەریەک ئیمامی مالیک وشافعی یە .
بۆچوونی دووەم :
لەسەر ئەوەن کەفەڕزی کفایەیە ،واتە : (گەر کۆمەڵێک بیکەن لەسەر باقی موسوڵمانان لادەچێت) ئەوەش مەزهەبی ئیمامی ئەحمەدە .
بۆچوونی سێیەم :
لەسەر ئەوەن کەواجبە لەسەر هەموو پیاوێکی موسوڵمان ، وپێیان وایە هەرکەسێک بەبێ عوزر تەرکی بکات تاوان بار دەبێت .
بێ گومان بۆچونى سێیەم بەڵگەى بەهێزتر و نزیکترە لە حەقەوە .

زانایان لەبارەی حوکمی نوێژی دوو جەژنەکە سێ بۆچوونیان هەیە :

بۆچوونی یەکەم :
لەسەر ئەوەن کەسووننەتە ، ئەوەش مەزهەبی هەریەک ئیمامی مالیک وشافعی یە .

بۆچوونی دووەم :
لەسەر ئەوەن کەفەڕزی کفایەیە ،واتە : (گەر کۆمەڵێک بیکەن لەسەر باقی موسوڵمانان لادەچێت) ئەوەش مەزهەبی ئیمامی ئەحمەدە .

بۆچوونی سێیەم :
لەسەر ئەوەن کەواجبە لەسەر هەموو پیاوێکی موسوڵمان ، وپێیان وایە هەرکەسێک بەبێ عوزر تەرکی بکات تاوان بار دەبێت ، ئەوەش مەزهەبی ئیمامی ئەبو حەنیفەیە وهەروەها ڕیوایەتێکیشە لەئیمام ئەحمەدەوە . وەهەریەک لە شيخ الإسلام ابن تيمية وئیمامی شەوکانی ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە .
بڕوانە : المجموع (5/5) ، المغني (3/253) ، الإنصاف (5/316) ، الاختيارات (ص 82) .

سەبارەت بە بەڵگەى بۆچوونی سێیەم
پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەرمانی کردووە بەدەر چوون بۆ نوێژی جەژن ، تەنانە فەرمانی بەئافرەتانیش کردووە دەرچن بۆ نوێژی جەژن .

ئیمامی البخاري (324) ومسلم (890) لە( أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْها) فەرموودەیەکیان گێڕاوەتەوە و دەڵێت : أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُخْرِجَهُنَّ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى الْعَوَاتِقَ وَالْحُيَّضَ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ ، فَأَمَّا الْحُيَّضُ فَيَعْتَزِلْنَ الصَّلاةَ وَيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ الْمُسْلِمِينَ . قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِحْدَانَا لا يَكُونُ لَهَا جِلْبَابٌ . قَالَ : لِتُلْبِسْهَا أُخْتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَا .
پێغمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرمانی پێ کردین کە ئافرەتان بنێرین بۆ نوێژی جەژنی ڕەمەزان وقوربان، لەوانەش کچە تازە پێگەیشتووەکان ، وئـەوانەی لەحەیزدان ،و ئەوانەش کە کچی عازەبن ، بەنیسبەت ئەوانەی کەلەحەیزدان کەنارگیردە بوون و نوێژیان نەدەکرد لەگەڵ جەماعەتدا بەڵام ئامادەی خێر و دوعای موسڵمانان دەبوون ، گوتم : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم یەکێکمان جلی داپۆشراوی نییە .
فەرمووی : با خوشکەکەی جلێکی پێ بدات .

وه شێخ ابن عثيمين لە "مجموع الفتاوى" (16/214) دا ، دەڵێت :
"الذي أرى أن صلاة العيد فرض عين، وأنه لا يجوز للرجال أن يدعوها، بل عليهم حضورها، لأن النبي صلى الله عليه وسلم أمر بها بل أمر النساء العواتق وذوات الخدور أن يخرجن إلى صلاة العيد، بل أمر الحيض أن يخرجن إلى صلاة العيد ولكن يعتزلن المصلى، وهذا يدل على تأكدها" اهـ .
واتە : واى دەبینم کە نوێژی جەژن فەڕزی عەینە ، ودروست نی یە بۆ پیاوان وازی لێ بێنن ، چونکە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم فەرمانی پێ کردووە بەڵکو فەرمانی بەئافرەتانیش کردووە ئەوانەی کەتازە پێگەیشتوون وکچی عازەبن دەرچن بۆ نوێژی جەژن ، بەڵکو فەرمانی کردووە بەو ئافرەتەی کەلەحەزیشدایە دەرچێت نوێژی جەژن بەڵام نوێژ ناکەن ، حەتمەن ئەمەش بەڵگەیە لەسەر تەئکید کردنەوە لێی .

وەهەروەها دەڵێت (16/217) :
"والذي يترجح لي من الأدلة أنها فرض عين ، وأنه يجب على كل ذكر أن يحضر صلاة العيد إلا من كان له عذر" اهـ .
واتە : ئەوەی لەبەڵگەکانەوە بۆمن ڕون بۆتەوە ئەوەیە فەرزی عەینە ، و واجبە لەسەر هەموو پیاوێک ئامادەی نوێژی جەژن بێت مەگەر عوزرێکی هەبێت .

وە شێخ ابن باز لە "مجموع الفتاوى" (13/7) دا ، لەبارەی ئەو بۆچوونەوە کەپێی وایە فەرزی عەینە ، دەڵێت :
"وهذا القول أظهر في الأدلة ، وأقرب إلى الصواب" اهـ .
واتە : ئەو بۆ چوونە بەڵگەی بەهێز ترە ، ونزیکترە لەحەق وسەوابەوە .

سەردان: ٨١١ بەش: نوێژى جەژن