زەکاتى کاڵای بازرگانى (عُروض التِّجارةِ)
زانایان بۆ چوونى جیاوازیان هەیە سەبارەت بە کاڵاى بازرگانى بەڵام بۆچوونى پەسەند لەلاى زۆرینەى ڕەهای زانایان لە کۆن و نوێدا بریتی یە لەوەى کە زەکاتى تێدایە بەڵکو کۆمەڵیک لە زانایان کۆدەنگی نەقڵ دەکەن . 
کاڵاى بازرگانى بریتیە لە : هەر شتێک دانرابێت بۆ کڕین و فرۆشتن لە سەیارە و خانوو و زەوی و خۆراک و مۆبایل و کۆمپیوتەر و کەرەستەی بیناسازی و پارچەی ئۆتۆمبیڵ .... هتد . 

مەرجەکانى  زەکات لە کاڵاى بارزگانیدا  : 
١. بگات بە ئەندازەى واجب بوونى زەکات .(گەشتن بە نصابی زەکات )
٢. ساڵێک بەسەر خاوەندارێتیدا تێپەڕ ببێت . 
٣. بە نیەتى کڕین و فرۆشتن دانرابێت  . 

چۆنیەتى دەرکردنى زەکاتى کاڵاى بازرگانى : 
ئەو کەسەی کاڵاى بازرگانى هەیە لە کاتى سوڕانەوەی ساڵدا شتومەکەکانی جرد  دەکات بەنرخى فرۆشتنى ئەو رۆژە و بڕی(٤٠/١) لێ دەردەکات . 
لە کاتى جەرد کردندا  بۆ دەرکردنى زەکات : نرخی فرۆشتنى ڕۆژ هەژماردەکات نەوەک ئەو نرخەى کە پێی کڕییووە.
پاشان : 
ئەگەر بە کۆ کڕین و فرۆشتنى دەکرد (جوملە فرۆش) بوو ئەوا بە نرخی کۆ هەژماری دەکات . 
وە ئەگەر تاک کڕین و فرۆشتنى دەکرد (مفرد)بوو ئەوا بە نرخی تاک هەژماری دەکات . 
وە ئەگەر بە تاک و بەکۆ کڕین و فرۆشتنى دەکرد ئەوا کامیان زۆرترین مامەڵەیەتى ئەوەیان هەژمار دەکات . 
پاش جەرد کردنى هەموو ئەو کاڵایانەى کە بۆ کڕین و فرۆشتن دانراوە  و هەژمارکردنى بە نرخی فرۆشتنى ڕۆژ ئەوا بڕی  (٤٠/١) لێ دەردەکات . 
بەم شێوەیە : بڕی پارە  ÷٤٠ = ئەندازەی زەکات. 
بۆ نموونە : 
بە دۆلار : ١٠٠ وەرەقە ÷٤٠ = ٢,٥ 
واتا لە یەک دەفتەر ٢,٥ نیووە زەکاتەکەیەتى . 
بەدینار : ١ ملیۆن ÷٤٠ = ٢٥ هەزار  
واتا لە یەک ملیۆن دینار ٢٥ هەزار زەکاتەکەیەتە . 

چەند تێبینیەک : 
١. مەبەست لە کاڵاى بازرگانى بریتیە لە هەموو ئەو کاڵایانەى کە بارزگانى و کڕین و فرۆشتنى پێوە دەکرێت نەوەک کەرەستەی بنچینەیى فرۆشگا : 
بۆنموونە  لە مارکێتێکدا : ڕەفەکان و ساردکەرەوە و قەپان بە کاڵاى بازرگانى دانانرێت . 
٢. کە باسی زەکات دەکرێت لە ( خانوو یان زەویدا یان باخ  ) مەبەست لێی بریتیە  لە ئەوەى کە دانراوە  بۆ کڕین و فرۆشتن وەکو ئەوەى لە نوسینگەکانى خانووبەرە کڕین و فرۆشتنى پێوە دەکرێت نەوەک ئەوەی کە تایبەتیە و کەسەکە بۆ خودی خۆی بەکار دەهێنێت . 
٣. مەبەست لە زەکاتی ( ئۆتۆمبێل ) لە کاڵای بازرگانیدا بریتیە لە ئەو ئۆتۆمبێلانەى کە کڕین و فرۆشتنیان پێوە دەکرێت وەکو ئەوەى لە پێشانگاى ئۆتۆمبێلدا (مەعەرەزی سەیارە) کڕین و فرۆشتنى پێوە دەکرێت نەوەک ئەو ئۆتۆمبێلانەى کە تایبەتى و کەسین . 
٤. زەوی یان خانوو یان سەیارە ئەگەر بۆ بەکرێدان بوو نەوەک کڕین و فرۆشتن ئەوا زەکات لەسەر داهاتەکەیەتى ئەگەر کۆ بوویەوە و گەشت بە نصابی زەکات و پاشان ساڵێکى بەسەردا بڕوات . 
والله أعلم .